اتَّخَذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُواْ إِلاَّ لِيَعْبُدُواْ إِلَهًا وَاحِدًا لاَّ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ﴿توبه۳۱﴾
اينان دانشمندان و راهبان خود و مسيح پسر مريم را به جاى خدا به الوهيت گرفتند با آنكه مامور نبودند جز اينكه خدايى يگانه را بپرستند كه هيچ معبودى جز او نيست منزه است او از آنچه [با وى] شريك مىگردانند
از جمله ویژگیهای جوامع انسانی این است که با گذشت زمان شیوه های ثابت و تکراری کارها به شکل موسسات و نهادهای اجتماعی درآمده و متولی و صاحب پیدا می کند . زین پس دیگر این ساخته عمل انسان یا همان نهاد اجتماعی است که رفتارهای او را تحت اراده و کنترل خود درآورده و او را هدایت می نماید .
دین نیز از این قاعده مستثنی نیست . با گذشت زمان دین و مناسک و باورهای دینی به شکل نهاد اجتماعی درآمده و متولی و صاحب پیدا می کند . چاره ای از این موضوع نیست زیرا پیدایش نهادهای اجتماعی معلول زندگی اجتماعی انسان است اما در این حالت رفتارهای دینداران دیگر فقط تحت هدایت و فرمان خداوند نیست بلکه تحت هدایت و فرمان متولیان امور دینی جامعه نیز هست . مطابق آیه بالا چنین وضعیتی همان شرک است . برای جلوگیری از وقوع چنین حالتی قرآن توصیه بسیار مهمی به مسلمانان انجام می دهد :يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ آمِنُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِي نَزَّلَ عَلَى رَسُولِهِ ﴿نساء۱۳۶﴾
اى كسانى كه ايمان آورده ايد ، ایمان بیاورید به خدا و پيامبر او و كتابى كه بر پيامبرش فرو فرستاد ...
دستور قرآن به ایمان مجدد و بازخوانی و تجدیدنظر در باورهای قبلی اصلیترین عاملی است که سبب می شود دین از حالت یک فرآیند تکراری و بی روح خارج شده و فرد مومن با فهم بهتر و عمل با کیفیتتری به تجربه های دینی جدیدتری دستیابی پیدا کند . همین عامل بازپروری و بازآموزی ایمان و فهم دینی مانع عمده جهت تبدیل دین به یک نهاد اجتماعی است . به عبارت دیگر تنها در صورتی می توان از نهاد دین در جامعه شرک زدایی نمود که مومنین اصلیترین عمل دینی خود را بازآموزی دین و کسب تجربیات جدید دینی قرار داده و ایمان خود را به روزرسانی نمایند . توقف ایمان و عدم تعمق آن از منظر قرآن شرایط لازم برای انحرافات بعدی را فراهم می آورد . جامعه دینی فقط با تجدیدنظر در مفروضات دینی خود می تواند به شرک زدایی از نهاد اجتماعی دین موفق شود در غیر اینصورت شرک خود را در لباس دین بر مومنین و دینداران تحمیل می کند .وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللّهِ إِلاَّ وَهُم مُّشْرِكُونَ ﴿۱۰۶یوسف)
و بيشترشان به خدا ايمان نمى آورند جز اينكه با او چيزى را شريك مى گيرندقرآن چنین وضعیتی را که ایمان و شرک با یکدیگر اختلاط پیدا کرده و عده بسیاری در جامعه که حقیقتا مشرک بوده اما دچار توهم دینداری می باشند توصیف نموده و گرفتاریهای مردم را برشمرده است . مهمترین مشخصه های چنین جامعه ای فساد مالی ، تبعیض و بی عدالتی، ترویج خرافات مذهبی و دین گریزی مردم است.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ الأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿توبه۳۴﴾
اى كسانى كه ايمان آورده ايد بسيارى از دانشمندان يهود و راهبان اموال مردم را به ناروا مى خورند و [آنان را] از راه خدا باز می دارند و كسانى كه زر و سيم را گنجينه می كنند و آن را در راه خدا هزينه نمى كنند ايشان را از عذابى دردناك خبر ده
برچسب: نهادهای,
نویسنده: متین دادخواه
تاريخ: سه
شنبه
9 آبان
1396 ساعت: 10:26